EU versoepelt staatssteunregels: hoop voor ondernemers

EU versoepelt staatssteunregels: hoop voor ondernemers

Bedrijven doen er in deze barre tijden alles aan om hun hoofd boven water te houden. Ze bezuinigen op draconische wijze, niet in het minst op personeelskosten. Toch is het stilaan pijnlijk duidelijk dat wereldwijd talloze ondernemingen – zonder ingrijpen van de overheid – de coronacrisis niet te boven zullen komen. In de Europese Unie ontfermen lidstaten zich over de zwaarst getroffen ondernemingen. Dit doen ze met uiteenlopende steunmaatregelen: overheidsleningen, belastingkredieten, uitstel van belastingbetaling, etc. Vaak is het slechts een pleister op een houten been. Vele noodlijdende bedrijfsleiders geven aan dat maatregelen die op nationaal vlak getroffen worden ontoereikend zijn. Bedrijven kijken nu steeds nadrukkelijker in de richting van de Europese Unie om een economisch bloedbad te vermijden.

De Europese Unie houdt er op het vlak van staatssteun over het algemeen strikte regels op na. Enkel wanneer een lidstaat financiële voordelen rechtstreeks toekent aan consumenten (bijv. terugbetaling van een door corona geannuleerde reis) of zonder onderscheid steun biedt aan alle ondernemingen (bijv. uitstel van betaling van vennootschapsbelasting), is er vanuit Europees oogpunt geen probleem. Wanneer de financiële steun zich evenwel beperkt tot een selecte groep commerciële ondernemingen, kijkt Europa nauwlettend toe.

Lidstaten moeten een melding maken van de staatssteun bij de Europese Commissie. Die onderzoekt of de steunmaatregelen geen afbreuk doen aan de eerlijke concurrentie. Kleine nuance: blijft de omvang van de staatssteun onder een zekere minimumgrens (nl. €200.000 per onderneming gespreid over drie jaar), dan dient de Commissie niet ingelicht te worden.

Desperate times call for desperate measures

In volle coronacrisis heeft de Commissie zich nu flexibeler opgesteld. Zij heeft een zogenaamde Tijdelijke Kaderregeling uitgewerkt. Door de coronacrisis als een onvoorzienbare en uitzonderlijke omstandigheid aan te duiden, is het voor lidstaten minstens tot het eind van 2020 een pak eenvoudiger om grote sommen toe te kennen aan bedrijven met liquiditeitsproblemen. En dit in eerste instantie aan de zwaarst getroffen sectoren: transport, toerisme, horeca, cultuur, retail, etc.

Lidstaten mogen ondernemingen dit jaar tot 800.000 euro directe subsidies of belastingvoordelen toekennen zonder dat dit als staatssteun beschouwd wordt. Steunmaatregelen boven die grens moeten wel bij de Commissie passeren, maar worden met spoed behandeld. De Commissie ging zo reeds akkoord met een Deense steunregeling van 12 miljoen euro, specifiek bedoeld om organisatoren van geannuleerde evenementen te vergoeden. Intussen werden voor Italië, Frankrijk, Duitsland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk ook forsere investeringen goedgekeurd. Voor Frankrijk ging het bijvoorbeeld over een steunplan van meer dan 300 miljard euro. De Commissie keurde al deze steunmaatregelen telkens goed binnen de 48 uur na aanmelding.

De Commissie hanteerde eerder ook al zo’n soepelere en versnelde procedure tijdens de financiële crisis van 2008 en ten voordele van de luchtvaartindustrie na de vulkaanuitbarsting in Ijsland in 2010.

#SamenSterk

De Commissie moedigt lidstaten met haar meegaande houding aan alle middelen aan te wenden om zoveel mogelijk ondernemingen (in het bijzonder kmo’s) van het faillissement te behoeden en de economische impact van de coronapandemie in te dijken. Europa staat bovendien toe dat lidstaten, gezien de uitzonderlijke omstandigheden, afwijken van het uitgestippelde begrotingspad. Een begroting in evenwicht en een houdbare staatsschuld zijn – met een economische recessie in zicht – even van ondergeschikt belang.

Naarmate de coronacrisis zich verder ontwikkelt, kijken ondernemers uit de verschillende lidstaten de komende maanden reikhalzend uit naar meer – en omvangrijkere – steunregelingen. De Europese Commissie toont in ieder geval dat ze bereid is de Europese regels rond staatssteun flexibel toe te passen om zo deze ongeziene uitdaging voor de Europese economie het hoofd te bieden.